Röportaj - Dershaneler Hakkında

1) Dershanelerin kapatılması ile eğitim sistemine ne tür sıkıntılar yaşanacak?

Eğitim ve öğrenim hakkı en temel insan haklarından biridir.  Anayasa'nın 42. Maddesi "Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz." Hükmüne yer veriyor.

Özel okulların genellikle büyük yerleşim yerlerinde yoğunlaşması,kırsal kesimdeki öğrencilerin fırsat eşitliğini yakalayabilmesi,

Doğu hizmetini tamamlayan deneyimli öğretmenlerin doğu illerini tercih etmemesi, 

Ortaokuldan liseye, liseden üniversiteye, üniversiteden sonra işe girişte merkezî sınav sisteminin uygulanması, 

Okullardaki ölçme sistemi ile merkezi sınavlarda kullanılan ölçme sistemi arasındaki farklılık dershane sistemine olan ihtiyacı ortaya çıkarmıştır.

Yapılan araştırmalarda dershanelere giden öğrencilerin  %85'nin aile geliri, asgari ücret ve asgari ücretin altında olduğu görülmektedir.

Özel okul ve özel ders imkânı bulunmayan, dar ve orta gelir düzeyindeki öğrencilerin devlet okullarının vermiş olduğu eğitim sebebiyle merkezi sınavlarda geride kalacakları aşikârdır. Bu sebeple devlet okullarındaki eğitim kalitesi özel okullar seviyesine çıkartılmalı ve merkezi sistemde yapılan sınavların ölçme sistemi değiştirilmelidir. Aksi takdirde dershanelerin kapatılması halinde bu ihtiyacın farklı adlarla (özel ders bürosu, eğitim koçluğu, kişisel gelişim merkezi, özel ders akademisi, eğitim akademisi, koçluk merkezi ve eğitim danışmanlık merkezi) merdiven altlarına inmesine engel olunamayacaktır. Bu da kontrolün ve denetimin tamamen MEB den çıkmasına sebep olacaktır.

(İstanbul'un Bakırköy ilçesinde bir dershanenin matematik zümresi. Hararetli bir tartışma yaşanıyor. Konu, o yıl ilk defa dershane ile tanışıp üniversite sınavına hazırlanacak çocukların seviye tespitlerinin yapılması. Okulların açılmasına daha çok var ama yazı da boş geçirmemek lazım. Sınıflar çocukların matematik bilgilerine göre ayrılacak. Söz konusu olan bir  önceki yıl mezun olup da herhangi bir yükseköğretim kurumuna yerleşememiş öğrenciler dir.

Geçen yılın en kolay deneme sınavının matematik sorularından bir test yapalım, teklifi kabul görmüyor. Gerekçe net: Bir önceki yıl benzer bir metot uygulanmış ama büyük çoğunluk ‘0' net yapmış. Uzun ve hararetli tartışmanın sonunda, kayıt yaptıran 96 lise mezunu öğrenciye 6. sınıf müfredatından sınav yapılması uygun görülüyor. Sonuç: 37 öğrenci 30 soruluk bu sınavda 4 net dahi yapamıyor. Sınav bu sefer lise müfredatı üzerinden 20 soru şeklinde yapılıyor. Sonuç daha da vahim: Öğrencilerden 71 tanesi, 1 net bile çıkaramıyor. Dershaneye gitmemeleri hâlinde üniversite sınavlarında 1 milyonu aşkın rakipleriyle bu şartlar altında yarışacaklardı. Fırsat eşitliği derken dünyanın en büyük şehirlerinden biri  olan İstanbul'da yaşananlar  dershanelerin kapatılması durumunda bazı doğu illerimizde yaşanacakların delili olacaktır. Özellikle  LYS de en sonlarda bulunan şehirlerin durumu daha net anlaşılacaktır.)

 2) Dershanelerin kapatılmasının ülkemize maddi zararı olacak mı?

Dershaneler eğitimde ve öğretimde takviye hizmeti veren okul dışı çalışma, araştırma ve etüt hizmetleri veren kurumlardır. Türkiye genelinde yaklaşık 4100 dershane ve bu dershanelerde çalışan 100.000 öğretmen ve 25.000 civarında destek personel bulunmaktadır. Yan sektörleri ile( test ve kitap sektörü, kırtasiye, okul masa sandalye) 4 milyar TL gibi bir ekonomik veri oluşturmaktadır.

Şu anda  dershanelerin kapatılmasıyla birlikte bu kişilerin önemli bir bölümü işsiz kalacak, böylece yaklaşık 300 bin kişilik atanamayan öğretmen ordusuna yeni isimler eklenecektir. Ayrıca her yıl mezun olan öğretmen adaylarının önemli bir kısmı devlet tarafından atanamamaktadır. Bu kişilerin bir bölümü, dershanelerde iş bulmaktadır. Dershanelerin kapatılması durumunda atanamayan öğretmenlerin son istihdam kapısı da kapanmış olacaktır.

Dershanelerin sosyal güvenlik kurumlarına olan katkısı ve ödediği pirim miktarı da düzenli olarak artmaktadır. 2011'de SGK'ya 602 milyon lira prim ödeyen dershaneler, 2012'de 778 milyon, 2013'ün ilk 11 ayında ise 865 milyon lira ödemişlerdir. Aralık ayı da dahil edildiğinde yıl toplamı ödenen SGK prim tutarı 953 milyonu bulacağı ve bu rakamın 2014 yılı için 1 milyar lirayı aşacağı belirtiliyor.

Maliye Bakanı Şimşek'in açıkladığı vergi rakamlarına göre dershanelerin kapanmasıyla birlikte devletin ortalama yıllık vergi kaybı 385 milyon lira civarında olacak.

3)Dershanelerin kapatılmasının dershane çalışanlarına  ve sahiplerine etkisi?

Yaklaşık 80-100 bin öğretmenin işsiz kalması tahmin edilmektedir.

Dershane sahipleri olası bir kapatma durumunda nakit olarak ödemeleri gerekecek olan  900.000-1.000.000 TL civarında bir borcun altında gireceklerdir.

Gaziantep'te ortalama 650 öğrencisi, 40 öğretmeni olan ve 5 yıldır hizmet veren bir dershane üzerinden gidelim. Olası bir kapanma durumunda ortalama 5 yıldır çalışan bu öğretmenlere mesleğe yeni başlamış gibi düşünsek bile ( her yıl için ortalama 9/1 öğretmenin aldığı brüt maaş 3000 TL) beş yıllık tazminatı yaklaşık 19.728 TL olacaktır. 40 öğretmene toplam kıdem ve ihbar tazminatı 789.120 TL  dershanenin ödemesi gerekecektir. Dershanelerin kira kontratlarının  ise en az 5 yıllık olduğunu varsayalım. Kiraya veren, olası bir tahliye durumunda kiracıdan kontrat bitimine kadar olan kiraları isteme hakkına sahip. Yargıtay'ın örnek teşkil edebilecek kararlarına göre ortalama 1 yıllık kiranın ödenmesi durumunda kiraya verenden kurtulabiliyorsunuz. Bir yıllık kira ise stopajları ile birlikte 150 bin TL civarında. Bir de 650 öğrenci için alınan 325 sıra, tahtalar, eğitim malzemeleri, depoda kalan kitap ve eğitim dokümanları ile binaya yapılan tadilatlar var.

ÖZ-DE-BİR Bursa İl Temsilcisi İnanç Düzgün'e göre  ‘'Dershanelerin dönüşümü projesinde Türkiye genelinde yaklaşık 4 bin dershaneden yüzde 12'si dönüşüm başvurusu yapmıştır " dedi.

Sonuç İş mahkemelerinin yükü artacak,  işsizler ordusuna eklenen öğretmenlerimiz ödenemeyen borçlar sebebiyle mahkûmlar ordusuna  eklenecektir.